< Terug
Patella luxatie is de meest voorkomende gewrichtsafwijking bij Shiba’s. Het is een aandoening van de knie, waarbij de knieschijf (patella) niet netjes in de groeve van het dijbeen blijft liggen, maar naar binnen of naar buiten schiet. In ernstige gevallen ligt de knieschijf permanent naast het gewricht.
Normaal glijdt de knieschijf soepel in de groeve op en neer wanneer de hond loopt. Bij een hond met patella luxatie is de groeve te ondiep, is de patella band (ligament) niet op de correcte plaats aangezet, of zijn er anatomische afwijkingen zoals x- of o-benen. Daardoor kan de knieschijf “luxeren” naar de binnen- of buitenkant.
Bij het ontstaan van patella luxatie speelt erfelijkheid vaak een rol, zeker bij kleine honden. Maar ook een trauma kan patella luxatie veroorzaken. Een ongeluk of verkeerde sprong kan de kniebanden beschadigen, waardoor de patella van zijn plek raakt. Daarnaast kunnen bepaalde ziekten de banden in de knie verzwakken, wat kan leiden tot een luxatie.
Symptomen
Ernstige gevallen zijn al zichtbaar op het moment dat de pup nog bij de fokker verblijft. De pup zal niet lopen zoals het hoort en minder kracht in de achterpoot hebben waar de patella van geluxeerd is. Minder ernstige gevallen worden op een later moment zichtbaar, doordat de hond af en toe een poot optrekt bij het lopen. Op zo een moment schiet de patella uit de groeve en kan na een paar passen, of door het been te strekken, weer terug schieten.
Gradaties
Een dierenarts kan de knieën beoordelen door middel van een manueel onderzoek. De ernst van patella luxatie is er in verschillende gradaties, van graad 1 tot en met graad 4. Knieën die vrij zijn van patella luxatie worden ook in twee groepen verdeeld. Als beide knieën niet dezelfde uitslag hebben wordt de einduitslag gebaseerd op de slechtste knie.
Vrij – vast: De patella zit stevig in de groeve en is ook met enige handmatige druk niet te bewegen.
Vrij – flexibel: De patella is niet handmatig uit de groef te luxeren, maar er zit enige beweging in.
Graad 1: De patella luxeert niet uit zichzelf, maar kan handmatig en met enige moeite uit de groeve waarin hij behoort te liggen geduwd worden. De patella schiet daarna automatisch weer terug op zijn plek.
Omdat de patella niet uit zichzelf luxeert heeft de hond geen klachten. Wel is het belangrijk om – eigenlijk net zoals bij elke hond – op het gewicht te letten en aan spieropbouw te werken.
Graad 2: De patella schiet met enige regelmaat uit zichzelf uit de groeve en kan weer uit zichzelf terug op zijn plek komen. Doordat de patella in en uit de groeve schiet wordt er arthrose in het kniegewricht gevormd.
Een operatie die op tijd wordt uitgevoerd kan problemen in de toekomst voorkomen.
Graad 3: De patella schiet vaak uit de groeve, en kan niet uit zichzelf weer terug schieten. Een operatie dient zo snel mogelijk uitgevoerd te worden.
Graad 4: De patella ligt permanent naast de groeve. Een operatie dient zo snel mogelijk uitgevoerd te worden.
De norm voor de fokkerij
Voor Shiba’s die men wil inzetten voor de fok is het belangrijk dat de fokker eerst de knieën laat beoordelen door een specialist.
Honden met patella graad 2, 3 en 4 dienen uitgesloten te worden om mee te fokken. Vanaf 1 januari 2026 verstrekt de Raad van Beheer geen stambomen meer voor honden die gefokt zijn uit ouderdieren met graad 2,3 en 4. Dit vloeit voort uit het wettelijke verbod om met honden te fokken die aantoonbaar leiden aan een erfelijke afwijking die de hond en/of de nakomelingen schade toe kan brengen. (Artikel 3.4. Besluit Houders van Dieren)
De rasvereniging Nippon Inu – onder welke regelgeving wij fokken – stelt nog strengere eisen. Honden dienen voor de dekking onderzocht te worden en er wordt een strengere norm gehanteerd. Honden met patella graad 1 mogen wel gebruikt worden voor de fok, maar alleen op voorwaarde dat zij gecombineerd worden met honden die patella vrij zijn. Door de vele data die beschikbaar zijn is gebleken dat als men de klachtenvrije honden met patella graad 1 alleen maar combineert met patella vrije honden, het probleem onder controle gehouden kan worden.